Pagina da partenza › Tips da sauna › Sauna finlandaisa
La sauna finlandaisa: istorgia e tradiziun
Il pled «sauna» è finlandais – ed en Finlanda fa la sauna fin oz part da la vita da mintga di. Co ch'ella è naschida, tge che «löyly» munta e co che la sauna è arrivada tar nus.
Actualisà: settember 2026 · guid independent, funtaunas indicadas
Oz vegn la sauna finlandaisa stgaudada cun lenna u cun electricitad. Tge pigna è adattada per Vossa sauna en l'iert?
Guid Pigna da lenna u electrica →En curt
| Origin | Finlanda |
|---|---|
| Temperatura | per il pli 80–90 °C, pussaivel 80–110 °C |
| Aria | sitga, curtamain umida tar il bagnar ils craps (löyly) |
| Stgaudament | pigna cun craps (kiuas): lenna, electricitad u fim |
| Ierta culturala | UNESCO, dapi ils 17 da december 2020 |
Danunder che la sauna vegn
«Sauna» è in vegl pled finlandais. El designescha tant il bogn sco er l'edifizi. Las emprimas saunas finlandaisas eran fossas stgavadas en ina spunda che servivan d'enviern er sco abitaziun. Pli tard èn naschidas chamonas da travs, stgaudadas cun in mantun craps – la sauna da fim, sco ch'il maletg dad Eero Järnefelt survart la mussa.
Ditg è la sauna stada dapli ch'in bogn: ella era la stanza cun aua chauda e valeva sco spezialmain netta. Tenor la tradiziun vegniva construida l'emprim la sauna, cura ch'ins bajegiava in nov bain puril, ed ils uffants naschevan là.
L'istorgia en curt
- Temp primitivFossas stgavadas en ina spunda, d'enviern er abitaziun.
- Sauna da fimChamona da travs senza chamin: in mantun craps vegn stgaudà uras a la lunga cun lenna, lura vegn il fim laschà ora.
- Sauna cun chaminIna pigna cun chamin simplifitgescha il stgaudar – la sauna cun pigna da lenna.
- 1936Il vitg olimpic dals gieus da Berlin ha ina sauna.
- 1938En Finlanda vegn fabritgada l'emprima pigna electrica da sauna en seria – il cumenzament da la sauna electrica.
- Suenter il 1945La sauna sa derasa en la Germania ed en l'Austria; il 1949 vegn fundà il Deutscher Sauna-Bund.
- Dapi ils onns 1950Las saunas publicas svaneschan per gronda part da las citads finlandaisas – oz vegnan puspè construidas novas.
- 2020Ils 17 da december vegn la cultura finlandaisa da la sauna prendida si en la glista da l'ierta culturala immateriala da l'UNESCO.
Löyly: la vapur
Il cor da la sauna finlandaisa è il löyly – la vapur che nascha, cura ch'ins bogna aua sin ils craps chauds da la pigna (kiuas). L'UNESCO descriva la cultura da la sauna sco colliaziun da la nettezza dal corp e da la recreaziun interna. Tge pigna ch'ins dovra – lenna, electricitad u fim – è secundar: la tradiziun na enconuscha nagina sauna «pli vaira».
La sauna en cifras
Tenor la nominaziun per l'UNESCO dumbra la Finlanda circa 3,3 milliuns saunas per 5,5 milliuns abitantas ed abitants. Savida e isanzas vegnan surdadas surtut en las famiglias, a las universitads ed en clubs da sauna.
La sauna finlandaisa en Voss iert
Quasi tut las saunas en iertas svizras èn saunas finlandaisas: chalur sitga da circa 80 fin 90 °C, cun aua sin ils craps. La furma è libra – sco sauna-botta cumpacta u sco chasa da sauna cun stanza da sa midar. Decisiva è la pigna: legi nossa cumparegliaziun pigna da lenna u electrica e controllai baud la permissiun da construcziun en Voss chantun.
Per ina sauna en l'iert regla mintga chantun la permissiun da construcziun auter, per exempel Son Gagl, Tessin e Vallais. Tut ils 26 chantuns: Permissiun da construcziun.
Oz vegn la sauna finlandaisa stgaudada cun lenna u cun electricitad. Tge pigna è adattada per Vossa sauna en l'iert?
Guid Pigna da lenna u electrica →Ulteriurs tips da sauna: Sauna da fim · Sauna cun pigna da lenna · Sauna electrica · Sauna-botta · Chasa da sauna · Cabina d'infracotschen · Biosauna · Bogn da vapur · Sauna kelo · Sauna kota · Sauna mobila
Bogns da suar d'autras culturas: Banja (Europa da l'ost) · Bogns romans · Hammam · Chamona da suar (America dal Nord) · Temazcal (Mesoamerica) · Qargi (Yupiks & Inuits) · Nomads da la steppa (Scits) · Hanjeungmak (Corea) · Mushiburo (Giapun) · Chasas da suar (Irlanda)
Cumparegliar offertas da Voss conturn
Descrivai Voss project ina giada – fin a 3 purschiders adattads As contacteschan. Gratuit e senza obligaziun.